Berichten

Skûtsje Stêd Dockum laat oude tijden herleven tijdens kerstfair

Het skûtsje Stêd Dockum is dit jaar in stijl te bewonderen tijdens de kerstfair in Dokkum. Het schip ligt sfeervol verlicht aan de kade voor hotel De Posthoorn. Bijzonder is dat de bijbehorende stand ingericht wordt als een roef.

DOKKUM – Het skûtsje Stêd Dockum was het afgelopen jaar volop in het nieuws. Allereerst toen bekend werd dat het skûtsje in Dokkum is gebouwd. Het bleek het verloren gewaande skûtsje van de familie Van der Werf te zijn. Daarmee kwamen de verhalen van vroeger weer tot leven. Dit resulteerde zelfs in een boek dat gepresenteerd werd tijdens de Admiraliteitsdagen.

Ook op sportief gebied was het een bijzonder jaar. De IFKS verliep geweldig. Drie maal een derde prijs en een vierde plek in het eindklassement. Onlangs werd bekend dat Arnold Venema van het Sneker skûtsje Zeldenrust stopt in de IFKS. Dit betekent dat het skûtsje Stêd Dockum alsnog promoveert naar de B-klasse. Daarmee is de doelstelling voor dit eerste zeiljaar behaald.

Tijdens de kerstfair in Dokkum (vrijdag 15 december van 13.30-22.00 uur) werkt het bestuur van het skûtsje samen met de familie Van der Werf om het schip weer tot leven te brengen. Op deze manier willen ze laten zien hoe mensen vroeger in dit schip leefden. ,,Het is onvoorstelbaar hoe de familie Van der Werf hier vroeger met zes kinderen kon leven in de krappe roef’’, stelt voorzitter Hylke Heidstra van het skûtsje.

Belangstellenden zijn van harte uitgenodigd om een kijkje te nemen in het schip zodat ze met eigen ogen kunnen zien hoe krap zo’n roef is. De bemanning, schipper en het bestuur van het skûtsje is samen met de familie Van der Werf aanwezig. Zij zijn uiteraard gekleed in de stijl die past bij de historie van het skûtsje én bij de Dickensfair.

Boek over het verloren gewaande skûtsje uit Dokkum populair

Hoe komt de familie Van der Werf aan haar achternaam? Waarom is het skûtsje – dat  110 jaar geleden werd gebouwd bij de scheepswerf van Barkmeijer in Dokkum – door de familie destijds Eben Haëzer genoemd? En wat voor avonturen beleefden het schippersechtpaar Kornelis en Ytje van der Werf samen met al hun zonen op het schip? In dit boek wordt de rijke historie van de familie van der Werf én het skûtsje Eben Haëzer nauwkeurig omschreven. Met dank aan Abraham van der Werf (1921-2006) die zijn levensverhaal uitvoerig op papier heeft gezet, waardoor het schip weer tot leven komt. Het roemrijke skûtsje – dat nu voor Dokkum meestrijdt om de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS) – en waarvan de familie jarenlang heeft gedacht dat het niet meer bestond…

Boek bestellen?

De eerste druk is inmiddels uitverkocht, maar belangstellenden kunnen het boek wel bestellen. Dit kan door een mail te sturen naar: skutsjeebenhaezer@outlook.com Kosten: €15,- (exclusief €3,95 verzendkosten). Telefonisch bestellen kan ook via tel. 06-40 37 15 14.

Rykdom

Van der Werf, is dat met 1 of met 2 ff-en? Die vraag is mij al vaak gesteld in mijn leven. Mijn vader – Sjoerd van der Werf – zei altijd: ,,Wy binne Van der Werf mei íen F. De earme tak.” Zijn neef Henk van der Werf vertelde deze week dat zijn vader Sybren altijd zei: ,,Ús namme skriuwst mei íen F. De twadde F is fan Fortuin . En dat ha wy net.”

Deze week mocht ik het boek  dat we gemaakt hebben over het verloren gewaande skûtsje alvast mee naar huis nemen. Mijn man zag het, bladerde het door en zei: ,,Jim ha in eigen skûtsje hân, in eigen werf en zelfs een eigen famyljewapen. Ik tocht altyd datsto út in earme famylje kaamst?”

Maar, als je het boek leest kom je al snel tot de ontdekking dat onze familie het skûtsje Eben Haëzer niet zomaar kon kopen. Onze voorvaderen hebben er keihard voor gewerkt! Dat blijkt onder andere uit het volgende stukje uit het boek, toen ze het skûtsje nog niet hadden gekocht. Ze voeren in die tijd nog met een klein houten zeilschip:

,,Sybren Abrahams van der Werf voer meestal met terpaarde van de kleigrond naar de Friese wouden. Het laden en lossen van de klei was erg zwaar. Al heel jong moesten de kinderen meehelpen en van naar school gaan kwam dan ook niet veel terecht. Sybren spaarde zichzelf niet. Dat had tot gevolg dat hij al voor zijn zestigste jaar lichamelijk helemaal ‘op’ was. Daarom moesten de kinderen die nog aan boord waren vrijwel alle werk doen. Maar al dat gewroet leverde uiteindelijk toch wat op, want in 1907 lieten ze een nieuw ijzeren schip bouwen voor 1925 gulden. Het kreeg de naam Eben Haëzer wat betekent: tot zover heeft de Heer ons geholpen!”

Nadat ik dit verhaal had gelezen voelde ik me eerlijk gezegd schuldig toen ik later die middag bij de kassa in de supermarkt stond en meer dan 100 euro moest betalen voor de boodschappen. ,,Even pinnen?” Zei de mevrouw van de kassa. ,,Even pinnen”, zei ik met een knoop in mijn maag. Zo gemakkelijk ging dat vroeger niet. Ik dacht aan mijn familie en de zware tijd die ze hadden gehad doordat hun vader ziek werd. Hij kon niet meer werken en het gezin met (toen) zes kinderen moest de hand ophouden bij de gemeente en de kerk, om geen honger te hoeven lijden.

Toen ik thuis alle boodschappen samen met mijn dochter van 3 jaar opruimde, dacht ik ook aan Abraham van der Werf, de oom van mijn vader. Hij schreef een prachtig verhaal: Aventoer op de Burgumer Mar, hoofdstuk 5 in het boek. Wat ik misschien nog wel het mooiste stukje vond, is het volgende:

,,Ferskate bekenden stiene op ús te wachtsjen. Hja hiene heard fan ús aventoer op de mar en woene graach witte hoe’t dat ferrûn wie. It wie in feestlike thúskomst en in feest waarden ek de Krystdagen. Foar it earst sûnt moannen wiene wy as húshâlding wer ris kompleet. Op de twadde Krystdei mochten wy nei de Herfoarme kapel. Prachtich fûn ik dat. In echte Krystbeam wie derby mei glinsterjende bollen en brânende kearsen. Wy waarden traktearre op waarme sûkelade-molke en oan de ein krigen wy in pakje. Dêr siet in sinesapel, in sûkeladereep en in lyts lêsboekje yn. Wy fielden ús de kening te ryk.”

En daarmee slaat hij de spijker op z’n kop. Rijkdom zit ‘em niet in geld of een ‘F’ meer of minder. Rijkdom zit ‘em in kleine dingen: een krystbeam mei gljinsterjende bollen, brânende kearsen en waarme sûkelade-molke.

De bysûndere famyljedei fan de ‘Van der Werf-en’, de wille dy’t wy as reüniekommisje hân ha én dit prachtige boek… Dát is rykdom!

Klasina van der Werf, familiereünie Van der Werf, 2 september 2017

 

 

Tranen in de ogen om verloren gewaande skûtsje ‘Stêd Dockum’

Het nieuws dat het skûtsje ‘Stêd Dockum’ een echt Dokkumer skûtsje blijkt te zijn is niet alleen voor het bestuur, de schipper en de bemanning een ‘boppeslach’, maar zeker ook voor de familie Van der Werf, van wie dit skûtsje (toen nog ‘Eben Haëzer’ genaamd) ooit is geweest. Zij hebben altijd gedacht dat het skûtsje gezonken was en niet meer bestond. Niets is minder waar. Integendeel, hún skûtsje strijdt onder de naam ‘Stêd Dockum’, vanaf vandaag mee met de Iepen Fryske Kampioenschappen Skûtsjesilen (IFKS).

De familie Van der Werf was niet meteen overtuigd toen het nieuws over het skûtsje van hun ouders en voorouders in mei 2017 bekend werd gemaakt. De familie had namelijk nooit gedacht dat de ‘Eben Haëzer’ ooit weer boven water zou komen. ,,Mijn vader, die samen met zijn broers op dit schip is geboren, heeft veel over dit skûtsje geschreven. De verhalen gaan tot 1935. Toen werd het skûtsje noodgedwongen verkocht en het verhaal ging dat het schip daarna gezonken is. Wij gingen ervan uit dat dat klopte”, vertelt Sytse van der Werf uit Dokkum. Skûtsjekenners Simon van der Meulen en Frits Jansen wisten de familie met hun bewijzen echter te overtuigen dat dit écht de ‘Eben Haëzer’ is.

Jammer dat mijn broers dit niet meemaken’

Kor van der Werf (1936) uit Feanwâlden is de jongste van de broers Van der Werf die nog in leven is. ,,Ik vind het geweldig dat het skûtsje van mijn ouders weer boven water is gekomen, maar ik vind het zo jammer dat mijn broers dit niet meer kunnen meemaken. Alleen Jitse leeft nog, maar hij woont in Canada en is vanwege zijn hoge leeftijd (91 jaar) niet in staat om nog naar Fryslân te komen. Het ergste vind ik dat ik – als echte skûtsjeliefhebber – de enige uit ons gezin ben die niet op het skûtsje is geboren. Toen was het net verkocht.”

Eerste voet aan boord

Voor Kor van der Werf was het dan ook extra bijzonder dat hij op 12 juni 2017 – samen met zijn oomzeggers Sjoerd, Henk, Sytse en zijn zoon Bram – voor het eerst een voet aan boord mocht zetten van het skûtsje ‘Eben Haëzer’. Het schip van zijn pake en beppe, heit en mem en zes broers. Het skûtsje waar zijn schippersfamilie een zwaar leven heeft gehad. ,,Ik had de tranen in mijn ogen toen ik daar zat. Ik dacht, misschien heeft mijn vader wel op dezelfde plek gezeten”, vertelt Henk van der Werf uit Noardburgum. Voor bestuursvoorzitter Hylke Heidstra van het skûtsje ‘Stêd Dockum’ was het bezoek aan het schip met de familie Van der Werf eveneens een emotioneel moment. ,,Voor ons is het een ander schip geworden.”

Familiereünie en boek

Volgens Sjoerd van der Werf uit Damwâld brengt de terugkeer van het skûtsje heel wat teweeg bij de familie Van der Werf. ,,De hele familie is in rep en roer. We hebben zelfs een reünie georganiseerd en een boekje gemaakt over de historie van het skûtsje en over de familie Van der Werf, compleet met stamboom en familiewapen. Dit boekje zal op donderdag 7 september, tijdens de Admiraliteitsdagen in Dokkum, gepresenteerd worden. Tijdens dit maritieme festival is het schip voor de liefhebbers te bewonderen in de historische binnenstad. Maar allereerst zal het verloren gewaande skûtsje vanaf zaterdag 19 augustus onder leiding van schipper Kees van der Kooij meestrijden met de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen. De familie Van der Werf zal de wedstrijden van hún skûtsje – dat 110 jaar geleden in Dokkum werd gebouwd – ongetwijfeld op de voet volgen. Het roemrijke skûtsje, waarvan zij dachten dat het niet meer bestond!

Tekst: Klasina van der Werf

 

Bijzondere ontdekking over skûtsje Stêd Dockum

Wat een ontdekking: Het nieuwe Dokkumer skûtsje Stêd Dockum blijkt niet alleen een Dokkumer skûtsje te zijn. Het is het skûtsje van mijn ‘oerpake’. Uit onderzoek blijkt nu dat het skûtsje de ‘Eben Haëzer’ in opdracht van Sybren van der Werf uit Burgum is gebouwd.

Zijn zoon (mijn oerpake) Kornelis van der Werf nam het schip in 1918 over. Mijn pake (Jan van der Werf) is op dit schip geboren. Het verhaal ging dat dit schip was gezonken en niet meer bestond… Een mooie aanleiding voor mij om eens onderzoek te doen naar de geschiedenis van de familie Van der Werf. Samen met mijn vader. ,,Dan ha we der wer in moai putsje by!’’, zei mijn vader vanmiddag vlak nadat hij het ontdekte. We hebben verder toch nog niet zoveel te doen😊

Op deze foto van Marit Anker is te zien hoe het (andere) skûtsje van Stêd Dockum vorig jaar gedoopt werd door Adje, de mascotte van de Admiraliteitsdagen. Ik was daar bij om verslag te doen.

Tekst: Klasina van der Werf