Berichten

Vrijwilligers blij verrast door eigen vlasroute

De vrijwilligers van Follow the blue line hebben onlangs de vlasroute zelf van begin tot einde uitgeprobeerd. Een bijzondere ervaring die alleen dit jaar te beleven is in het kader van Leeuwarden-Fryslân 2018.

BLIJE – De route begint in Blije, waar de eerste blauwe vlasbloemen al de kop opsteken. Dit is heel bijzonder om te zien, want de bloei van de vlasbloemen duurt maar kort, in totaal een paar weken. Ook bij de velden in Marrum bloeit het vlas sinds kort.

Nynke Runia, initiatiefneemster van de vlasroute Follow the Blue Line, laat in haar atelier Kleine-Lijn zien hoe je zeefdrukken van vlas kunt maken. Bijzonder zijn de speciaal ontworpen sjaals in haar winkel, die ze gemaakt heeft van linnen en met de hand bedrukt met de kleur blauw van vlas.

Vlasfamilie en ‘swetshok’

Vanuit Blije gaat de route verder naar de loods van Hein Sterk in Ferwert, waar de vrijwilligers onder de indruk zijn van de vele vlasbewerkingmachines die daar staan uitgestald. Als geen ander kan Sterk vertellen over de vlasteelt en alles wat ermee te maken heeft, want hij komt uit een familie die zelf jarenlang vlas verbouwde in de tijd dat vlas nog een belangrijk landbouwproduct was in ons land.

Door de bordjes te volgen richting Holwerd kom je uit in het ‘swetshok’ van Gjalt de Groot. Hij laat zien hoe je eendenkorven kunt maken van vlas. Naast vlechtwerker is De Groot ook schrijver, natuurliefhebber en verhalenverteller. Genoeg gespreksstof dus, ook voor de vrijwilligers van de vlasroute.

Vlasservies en proppenschieter

Maar de route is nog niet afgelopen. Bij Herberg De Waard van Ternaard staat heerlijk eten klaar, met streekproducten bereid en geserveerd op het prachtige vlasservies. Dit servies met afdrukken van de vlasplant, gemaakt door Dineke Taal, is ook te koop. In het restaurant zijn ook kunstwerken te bewonderen van Max de Winter en Nynke Runia, met uiteraard een link naar vlas.

De route eindigt bij het vernieuwde vlasmuseum in Ee, waar Jaap Broersma (93) laat zien hoe mensen tegenwoordig zelf op de knopjes kunnen drukken om het verhaal over vlas te zien en te horen. Ook demonstreert hij hoe je met propjes van vlas en een proppenschieter mooie knalgeluiden kunt maken.

Meedoen kan nog

De vrijwilligers hebben genoten van hun eigen route en staan vanaf zaterdag weer elk op hun eigen plek paraat om de bezoekers te ontvangen. In de maanden juli en augustus kunnen mensen de route van 30 kilometer volgen. Bij de Kleine-Lijn in Blije krijgen ze een routekaart en dan wijst de rest zich vanzelf. Desgewenst kun je ook vanuit een ander dorp beginnen.  Meer informatie: www.vlasroute.nl

Tekst en foto’s: Klasina van der Werf

 

‘Nea ferjitte hoe’t it froeger gie’

Ruim honderd mensen waren vrijdag aanwezig tijdens de heropening van vlasmuseum It Braakhok in Ee. Jong en oud ‘schoten’ met propjes van vlas het museum open terwijl troubadour Onno Loonstra een speciaal geschreven lied over It Braakhok ten gehore bracht.

‘Wintertiid en ús heit giet nei It Braakhok. Alle dagen, lange dagen en hy komt stikken wer thús. Krekt as’t flaaks, hy is rûpele en brutsen. Wy moatte nea ferjitte hoe’t it froeger gie’. Loonstra verwoordde prachtig waar het deze dag eigenlijk om draaide. Precies veertig jaar geleden namen de oprichters van Stichting It Braakhok in Ee het initiatief om van het Braakhok een vlasmuseum te maken. Nu stonden de nazaten op dezelfde plek om het vernieuwde museum te openen.

Voortaan kunnen belangstellenden op eigen gelegenheid het museum bezoeken. De deuren staan 365 dagen per jaar open. ,,Met één druk op de knop heet Jaap Broersma, de bekendste inwoner van Ee, museumbezoekers van harte welkom. Hij is vereeuwigd in het museum’’, aldus voorzitter Jelmer Kok van de Dorps Ontwikkelings Maatschappij (DOM) die vlak voor de opening alle medewerkers en subsidieverstrekkers bedankte.

Nadat de ‘proppesjitters’ door het papier waren gerend was het vlasmuseum officieel geopend en kon het publiek meteen een kijkje nemen. Daarmee stond het braakhok meteen vol. De reacties waren lovend. De verhalen over de bewerking van vlas, het zware werk van de arbeiders en de magische vlasbloem komen goed tot hun recht tussen alle oude gereedschappen achter de vitrines. In mei zal ook de buitenkant van het museum en het ‘flaaksplein’ nog worden aangepakt. Dus voor toeristen in Noordoost-Friesland mag een bezoek aan Ee voortaan niet meer ontbreken.

Foto’s: Klasina van der Werf

Vlasmuseum Ee druk bezocht tijdens openingsweekend LF2018

Zo’n 130 mensen hebben vrijdagavond het vlasmuseum in Ee bezocht om te luisteren naar het verhaal van de ‘proppesjitter’. Daarna konden ze genieten van koffie en taart. Verhalenverteller Jaap Broersma werd deze avond namelijk 93 jaar en trakteerde!

Rienk (11) en Iwan (9) Stellema vertolkten de rollen van pakesizzer Jaap en Jaap in zijn jonge jaren. De pakesizzer laat zijn nieuwe iPad zien. Een iPad, daar heeft pake Jaap nog nooit van gehoord (‘een aai yn ‘e pet?’). Hij speelde vroeger met heel ander speelgoed, dat bijna niemand meer kent: een proppesjitter. De jonge Jaap demonstreert vervolgens hoe dat gaat.

Jaap Broersma genoot zichtbaar van de avond. Maar liefst zes keer werd er voor hem gezongen en daarmee had hij de verjaardag van zijn leven. Jaap zou Jaap niet zijn als hij niet een paar extra verhalen als toegift vertelde. Hij kreeg daarmee de lachers op zijn hand.

Het verhaal van de ‘proppesjitter’ maakte onderdeel uit van de opening van het culturele jaar Leeuwarden-Fryslân 2018. De avond werd mede mogelijk gemaakt door vlasmuseum It Braakhok, Dorpsbelang Ee, Dorpshuis De Jister en Eline de Vries van Tryater. Tekst en foto’s: Klasina van der Werf

Jaap Broersma uit Ee oudste verhalenverteller

Heel Friesland ontmoet elkaar vrijdagavond 26 januari in winterwarme sfeer om verhalen te vertellen en te beluisteren. Ook Jaap Broersma van vlasmuseum It Braakhok in Ee doet mee. Hij wordt precies op deze dag 93 jaar en is daarmee de oudste verteller. Hij vertelt het verhaal van de ‘proppesjitter’.

Aanleiding voor het vertellen van verhalen is het openingsweekend Leeuwarden-Fryslân 2018. In het pittoreske dorpje Ee wordt het publiek meegenomen in het verhaal van Jaap Broersma over bijzonder speelgoed dat bijna niemand meer kent: een ‘proppesjitter’ (proppenschieter).

Grote vraag is: wat heeft de proppenschieter te maken met vlasmuseum It Braakhok? Tijdens deze unieke theatrale vertelling ontmoeten de bezoekers ook Jaap in zijn jongere jaren. Deze rol wordt gespeeld door de 9-jarige Iwan Stellema. Zijn broer Rienk (11) speelt de ‘pakesizzer’ van Broersma. De broers uit Ee zijn al druk aan het oefenen met de proppesjitter.

Omdat deze avond samenvalt met zijn 93e verjaardag heeft Broersma besloten de bezoekers te trakteren op taart. Dorpsbelang en It Braakhok zorgen voor koffie, thee en limonade in de verwarmde tent naast het museum. Het verhaal van de ‘proppesjitter’ wordt deze avond meerdere keren vertelt. Het duurt ongeveer een kwartier en is te zien in het museum aan de Foeke Sjoerdsstrjitte 9. Na afloop staat de koffie (én taart) klaar. Voor de taart geldt: op = op.

Deze avond maakt onderdeel uit van het project 2018verhalen van Tryater. Ook in Dokkum, Westergeest, Kollum, Moddergat en andere plaatsen in Noordoost-Friesland worden verhalen vertelt zodat mensen een route kunnen afleggen. Meer informatie over het evenement en de locaties, zie www.2018verhalen.nl 

Tekst en foto: Klasina van der Werf